Brukslyrikk. Fra vugge til grav.

Fra Norske Dikt
Gå til: navigasjon, søk

Brukslyrikk og leilighetsdikting - I glede og sorg

[rediger] I respekt for våre to vakre skriftspråk, skriver jeg på både nynorsk og bokmål.

Innhold

[rediger] Brukslyrikk og leilighetsdikting

Fødsel

Dåp og navnedag

Barnehagen

Skolen

Konfirmasjon/ungdom

Ferdig med utdanning

Forlovelse

”Siste” kveld med gjengen

Bryllup

Forlovelse

[rediger] Truloving

Du ramla på kne – og eg trudde du slo deg.
Du byrja og stamme – då tenkte eg slag.
Du sveitta og raudna – sjokk, eller hjarte?
Då sa du: skal vi to forsøke å leva i lag?
Ja, sa eg då – eg vart så perpleks.
Eg sa berre ja – automatisk refleks.
Då kom du med ringar, og blomar og kyss.
Så kom du med stjernehimmel og drys, drys…

*
=== Forlovelse ===

 
Vil du ha meg med hud og hår?
Vil du ha meg når tiden går?
Vil du ha meg når masker faller?
Vil du ha meg når alt forfaller?
Ser du meg når jeg går med stav?
Blir du med meg, helt til min grav?
*
Du skal slippe å svare på det.
Jeg er her, slik jeg er denne dagen.
Og jeg ser hvem du er, og jeg vet,
dette kiler, så deilig i magen.
*
Kjære forlovede, sitt hos meg!
Hold meg, og hvisk mine drømmer!
Lov at jeg alltid skal elskes av deg!
Lov det, før drømmene rømmer!

*
 
Siste kveld med gjengen

 

=== Siste kveld med gutta ===

Eg har aldri vore så sliten som i dag min kjære skatt.
Står her utkledd som eit fe, og skal ta bussen.
Ikkje veit eg kvar eg er, eg har lausskjegg og ein hatt,
Skulle tru eg kom frå landsturne med russen.

Det var fint i veners lag, mimra rundt i gamle strok.
Glade ungdomsår skal alltid vera over.
Slut på jentejakt og rus, slut på drosjekø og ståk.
Tru om ektestanden er så bra han lover?
 
Eg har vore ungkar støtt, men så vart det slik med oss,
som det stundom blir ved stjerneklåre netter.
Vi vart kjær. Eg flytta meg, tok med katta og litt sters,
inn i rekkjehus med deg den førre vetter.

Katta treivst frå første dag, ho fekk Whiskas og litt kos.
Vi fekk mykje betre plass, som individa.
Om ein veger for og mot, kjem eg til, du skal ha ros,
både eg og pusen mel mest heile tida.

*
 
=== Siste kveld med jentene ===


Det er siste kveld med jentene, en trofast gammel gjeng.
Vi vokste opp på stedet her, i hus med like møbler.
Vi gikk i samme barnehage, så i samme klasse.
I karakterer lå vi likt, og nivået var passe.

Vi lekte oss med Barbie-dukker, hadde rosa vegger.
Var medlemmer av Penny-club og elsket samme musikk.
Da ungdomstida kom, vi byttet klær og sko og kiser.
Så møttes vi på jentedass, til kosmetikk og fniser.

Nå har vi snart fnist stedet rundt, og drukket det vi makter.
Jeg kjenner meg helt drukket ut av singelliv og nykker.
Vi fant vår prins, med tilbehør. Det fulgte med på slengen.
Ha takk min kjære jentegjeng, nå vil jeg hjem til sengen!

*

Bryllup
 

=== Bryllup I ===

Det er mange, mange sanger
om håp og kjærlighet.
Men mange, mange ganger,
handler de om dydighet.
Om hun som ventet sin sjømann,
om han som forsaket alt,
la bann på lystens hete brann,
til alt var anstendig, kaldt.
  
Det er de bitre og gamle,
profeter som søker makt.
Strengt vil de true og jamre,
fordi de har inngått pakt,
med Krishna, Allah og Jahve,
bruker alt hva ungdom har fått,
truer med slag og med klave,
og steiner ulydige, rått.

Ingen skal stjele de sanger,
som kjærligheten har brukt.
For kjærligheten er vinden,
så fri som stormfuglens flukt.
Jenter og gutter skal møtes,
de passer så herlig i lag!
De syke sjeler som støtes,
de har ikke livet som fag.

Godt det fins jenter og gutter.
Ta kjærligheten i eie!
Kikkerne må alltid sutre,
må kalkulere og veie.
Sky dem, kjenn vinden, du er rik!
Du er en stormfugl i svevet.
Lev og la leve, det er slik,
som kjærligheten vil leve.


 
=== Bryllup II ===

Der kor vegen ender ytts ved hav står linden.
I borken skar vi namna våre inn.
Heile livet skal vårt tre gi lauv til vinden,
og dei skal alltid danse, i vårt sinn.

Her i hjarte mitt bur du kvar dag og time.
Eg slapp deg inn den dagen eg vart var,
at du i meg har lagt ein vakker kime.
Eg kjenner kor ein kjærleikskraft du har.

Vi møttest, og vi spegla snart kvarandre,
i auge og i ord og hjarteslag,
og som tvillingsjeler vil vi vegen vandre,
i medgang og i motgang, dag for dag.

Vi ga vårt ja i dag. Vi ga ein heilag lovnad.
Vår song skal frydfullt tona i vår heim.
Ungar avla der, skal leva i vår fagnad.
Og danse liksom lindelauv på grein.
  
*
 === Kron skal ho ha, kvinnfolket! ===

Ho sto rakrygga mot vind som ei fyrlykt-
Kvinnfolket.
Blåheldt på skautet og serken
mens augo flaut horisontvegen -
kvinnfolket.

Ho var kvinnfolket i verda,
som sto breiføttes på berga,
som hang i fiskhjellane,
som rodde båten,
som dreiv smør og brød ut tå magre jordflekkar,
og enno hadde mjølk til overs.

Ho var det
som fødde ungane
og alte dei opp
til gesvinte karar og kvinnfolk.

Sånn var kvinnfolket!

Ho var sånn at ho regjerte verda
utan brøl eller skryt,
berre gjorde det, som inkje.
Ho administrerte flatt og horisontalt,
med seg sjølv til steds over alt.

Ho berre gjekk frå barselsenga,
hengt over grytene,
fekk unna fjøset,
ha plass te ein innerst eller to,
vaska sjøklede,
sådde det som skulle i jorda,
kala, batt og spann
og hadde ei vevrenning som eit liv
gjennom farga mønster
etter seg,
og lite tå fortenesta.

Ho var sånn kystkvinnfolket.
Tøff og sterk som ein kamerat,
med harde nevar mot makt og overmakt,
og eit hjarte så stort
at det pumpa blod og næringsstoff ut
i kvar minste celle i ei bygd.
Tok tak med gutfjottane frå ho kunne gå
gjekk dei i møte som purung førsjunge
klar til å gå laus på skikkeleg livsverk med
båt, bruk, hus og gard,
og år etter år med barsel og ungar,
med stell for gamle og sjøfolk. (forts.)

Og så heldt ho basar , og såg ei vidare verd
gjennom foreininga.
Herre Gud, sånn var ho!
Og var ho ikkje meir?
Jau, far!
Ho va sjølve tryggheita.
Som blekkstilt hav.
Som blå himmel og varme klede,
og ein kropp det berre var ei lyst å ta i,
lett å føre i dans,
og god å elske med,
ein varme å komma inn til.

Var ho ikkje sånn, kvinnfolket?
Var ho ikkje ei dronning på skjæret?
Var ho ikkje som ei eventyrprinsesse når ho gjekk te alters?

Ho skulle hatt krone!
Var det ikkje vel at ho skulle hatt krone?
Var det ikkje vel, at ho skulle hatt klede som skein?

Men ho hadde ikkje alltid det,
kvinnfolket.
Ho hadde ikkje alltid det, nei.

På tide at ho får det da.
Kron dei opp alle saman!
Set krone på kvinnfolket!
Kron dei som ein hyllest
og ei renning bakover i kleinare tid!

Kron kvinnfolket
te stas og overlag!
Skal nokon kronast, da må det vera sånne!
Skal ikkje giftast bort ukrona,
sånne dotrer!

Kron skal ho ha
Kvinnfolket!

*
De som har levd en stund – sammen


=== Rosenrot ===

Det veks små gule blomar på stranda lengst i vest.
Dei veks på nakne berget, og trosser hav og blest.
Eg kom til desse strender da ungdommen var ny,
her fann eg deg, og landet ditt, og søkte meg eit ly,
her kor vinden alltid syng -
her kor vinden alltid syng.

Ja, blomar står mot havet som ein kjærleikens arme,
og trosser alle krefter som vil bryte livet ned.
Dei kallast Rosenrot for sin ange har eg hørt,
og her frå våre strender blir den angen stadig ført
av ein vind som stadig syng,
ja, ein vind som stadig syng.
 
Det blømer kjærleiksurter på strendene hos oss.
Dei gror på nakne berget, og veks seg sterk på tross.
Og kanskje må det væra slik at kjærleik først blir stor,
når han må kjempe tvikamp med så ugjestmild ei jord?
Hør på vinden kor han syng,
Hør på vinden kor han syng!

Eg ser det flate landet, der eg fann min stad eingong,
du kom langs vindens vegar, og du kom med vindens song.
Og båra braut i mot oss, stundom krast, og enda vilt,
men livet fekk vi leva, og mot kvelden vert det mildt!
Kjenn på angen når han syng -
det er livets vind som syng!

*
 
En drøm midt i livet
 

=== Vær eit land for meg – draum! ===

Vær eit land for meg – draum,
ein stad eg kan kjenna meg heime,
ein stad eg kan leggja min rimfrosne ham
og bade i kjeldene – reine,
ein stad eg kan kvila – og kvila meg ut,
der ingen har noko å rekke,
der ingen skal trenge å be om ei hand
når viljen og krafta er vekke.

Vær eit land for meg – draum
med enger av knitrande knoppar –
som lokkar alt reint som eg kjente på jord
til dans mellom doggklåre droppar.
Vær landet der framme, eg skapte som barn,
med siglande båtar i dammen,
og draken som spente sitt himmelgarn
og paradishopping ved trammen.

Vær eit land for meg – draum
om dagar er mørke og stride,
hald dørene opne i sol og regn
til staden der ingen skal lide.
Til sist: vær eit land for meg – draumen min
når medgangsvind tek til å strøyme,
slik at eg kan synga ein tone så rein
at ingen kan draumen sin gløyme.

*
 
Når kropp og sjel
skiller lag

 
 
=== Du bur ikkje i deg lenger ===

Eg ser at du er du,
der du står i framand vind.
Dei same kjende draga,
same djervt hogge skallen.
Rynkene
kring munn og auge,
ei ramme
meisla ut i mange år av
sut for dine, kanskje neste avdrag.
Og var det gleda over born, fisken som beit,
og ei etterlengta helg som skar dei fine
linene kring augo?
Alt er på plass.
Sjølv ganglag, og stemme.
Men likevel er alt annleis,
for i augo eg møter
er du borte.
Du står att på troppa.
Smiler som ein liten gut,
utan språk enno.
Men denne guten har vore her.
I undring famlar
hendene i lommene
etter ord
du ikkje kan finne.

Du flytta ut ein dag.
Var det vinden?
Var det taksidermisten?

Det som står att,
ser,
og kan ingen ting sjå.


 
=== I livets motbakker ===
 
Det hjelper å gå
Eg er ingen Dante Alighieri.
Eg kan ikkje gripe handa til gamle Vergil
og be om rettleiing og støtte gjennom Dødsrike,
dalen der alle skuggane held til.
Eg kan berre lye til hans røyst når han seier:
”Den varmaste staden i Helvete
er reservert for dei som held seg nøytrale,
gjennom alle kriser.”
Eg kan ikkje vera viss på at den som ventar der framme i lyset
er salige Beatrice,
ho som skal leie meg siste råsa opp til Paradis.

Eg er ikkje Olav Åsteson
som vaknar 13. dag jul, og er trygg blant vener,
sette over kaffien, og kunne tala om ferda ned i våre avgrunnar og mørke botnar
som om det var ein real dagsmarsj, avmerka i vegboka
som ”Severdighet”.

Kvart menneskje er eit landskap av lys og redsle.
Det går inga akse av vondskap som skil folk frå folk, land frå land.
Eg lyer til ironien hos Jean-Paul Sartre:
”Helvete er dei andre.”

Nei, det går ein akse gjennom oss sjølve,
som eit tungt og glødande sverd gjennom svelg og innvolar,
eit sverd vi må bera med oss
om vi så vil leva livet fleire gonger.
Og enno ein gong høyrer eg Vergils røyst:
”Kvar av oss ber sitt eige Helvete.!”

Likevel hører vi klangen.
Som ei ørlita klokke, ei tingularia gjennom natta:
”Den som ikkje har sett mørkret,
kan ikkje skile lyset frå skoddegrå morgondis.
Den som ikkje har fare gjennom natta,
kan ikkje høre ottesongen.”
Eg går mine eigne bakkar,
men dette sverdet dreg eg med meg.
Skarpt og tungt.
Og denne klokka skal eg lye etter,
så lenge eg går.

Lat oss gå.
Det hjelper å gå.
*
 

Å eldes
 

Å leva, ja det var ein sigersgang,
for det beste nokon kan gjevast.
Eg kom frå inkje til mor sitt fang,
til kloten der livet kan levast.
Å leva det var ein sjanse eg fekk.
Ein moglegheit mindre enn dette:
at eg var eit korn, ein liten flekk
i ørkensand, og var den rette.

Å leva det var som å titta fram
ut av jorda som skrukketrollet,
fortrylt av venleiken, stum og lam,
og heilt uviss på eigen rolle.
Å øyda det var å gløyme seg bort.
Ja, gløyme at alt var ei gåve,
byggja seg sikring, og tenkja stort
om eigen plass og oppgåve.

Å leva det er å modnast om senn,
så ein hugsar å takke for laget.
Når du står ved enden av vegen, kjenn:
du var av det heldige slaget.
Å leva det er å vakne ei natt,
liksom skrukketrollet, forferda,
å veta eg skal under torva att.
Men eg var ein utvald i verda.

Å leva, ja det var ein sigersgang,
for det beste nokon kan gjevast.
Eg kom frå inkje til mor sitt fang.
Til kloten der livet kan levast.
Å leva det var ein sjanse eg fekk.
Såg jordlivets mange kulørar.
Kan eg vel klage? Nei, mange gjekk,
den vegen med langt tyngre børar.

*

=== Er gammal ===

Leitar etter glansen i gamle skår,
beingrinda sigrar over kjøtet.

Dagar,
små bagatellar,
i flatt lende.

Bakkane oppetter lia du aldri skal gå.
Solstreif nedover, blendar deg,
sender deg inn i ditt bol.

Våren ler.
Ensar
deg ikkje.

*


=== Stå i vinden ===

Dei gamle fiskehjella står i vinden,
set sjøbein
klorar seg fast.

Tonane i streng...
eit påbod om å stå...
ikkje legga seg ned

Sjølv om strengen er rusten
kan han endå bera.

Det gjeld å vera budd
om dei gode stundene i livet
skulle koma tilbake.

Derfor kan dei stå i vinden.

*

Hverdager
 

=== Varme ===

Dei små, små kvardagane.

Regn over svaet,
nytrukken kaffe.

For trøtt til
lengt.

Mest haustdagar
over herdene.

Kvardagen sit der
ein morgon
og sukkar.

Klør på en rur.

Dansen er over no,
ladene tomme.

Klok av skade
drikk eg all varmen
eg kan få
ut av koppen.

*
  
=== Den gode dagen ===

        Den gode dagen
        spring mot meg,
        med lette lokkar
        i vegkanten,
        og skitne never
        med engsolei.
 
        Den gode dagen
        klukkar lett
        gjennom ekrene,
        og er ei jente
        å lyfte opp
        mot sola.
 
        Den gode dagen
        spring berrføtt,
        og med skrubbsår
        strør solfrø
        og teiknar
        Paradis.
 
*
 
Du skal dø!
 
=== 720 timer ===
Hun visste hva som måtte komme. Pusten går rolig fordi hun tenker på den. Pusten er det eneste hun kan holde seg fast i. Tårene presser seg på, men pusten holder dem tilbake. Hun tillater ikke seg selv å ta tak i skrivebordet foran seg, men blir sittende rolig, med hendene lagt tilfeldig i fanget. Over skrivebordet går en flue. Hun har iakttatt den lenge, den svinser rundt, av og til surrer den noen centimeter over bordplaten, men kommer alltid tilbake. Kveldsola kommer inn fra høyre. Hun ser ikke opp, men hun vet at den unge legen på andre siden av bordet, ikke vet hva han skal si. Hun hører pusten hans. De siste ordene hans er der enda. ”Ikke mer å gjøre!” Det er ikke plass til flere ord i rommet. Om en måned, tenker hun, og tillater ikke angsten å slippe til. Hun har knapper for alt. Pusten går rolig.
”Hvor gammel er du?”, spør han. Hun hører han er ung. Hun må kremte før hun svarer. Skulle ønske hun kunne ta på bordplaten, men hun må konsentrere seg om ordene. Hun ser ikke på ham, mer ut i luften, eller på gulvet, et langt stykke bortenfor bordet. ”29 år i august. ” Det fryser til i henne av egne ord. Hun holder fast ved pusten. Det er bare et årstall, tenker hun.
Det blir stille igjen, men en annen stillhet. Hun forstår det må komme mer, og konsentrerer seg igjen. ”Og barna?” Selv om hun pustet rolig, føltes det som et slag i mellomgulvet. Hun svelger for å holde kvalmen tilbake, og tar sats. ”Den eldste er syv, så fire, og den minste er to.” Hun tenker, legene har prøvd alt, stråling, cellegift, alt. Det er bare slik det er. Hun har ikke noe tro på alternativ medisin. Hun trenger ikke halmstrå. Hun vil ikke ha noe halmstrå, hun vil ha sin verdighet. ”Jeg vil ikke ha smertelindrende før det er helt nødvendig!”, hører hun seg selv si. ”Om en måned?” Han nikker, redd for å bruke stemmen.
Om en måned er jeg borte fra Markus, Nina og Truls, tenker hun, og Øyvind. Om en måned er jeg blind, døv, stum, lam. Borte. Man kan legge meg i jorda, eller hvor som helst, uten at det gjør noe. Strålene fra kveldssola blir lengre. Hun ser på flua. Følger den med øynene. Merker seg hver bevegelse den tar.
Den unge legen snakker, men han må starte på nytt. Hun ser svettedråpene i pannen. ”Hvordan skal du takle…?” Han slår åt med hånden. En desperat bønn om å bli forstått. Hun vet hva hun skal svare. Hun har lært nå, det hun skulle ha lært hver dag, hele livet. ”Jeg har 30 dager” sier hun, og fortsetter. ”Det er 720 timer, som ikke skal sløses bort.” Den unge legen høres redd ut når han sier, ”Skal du jobbe?”. For første gang på lenge føler hun lyst til å le, men hun gjør det ikke. ”Nei”, sier hun, ”jeg skal ikke gjøre, jeg skal være! Det har vært for lite av det, men 720 timer hjelper en del.”
Hun ser over bordet og møter blikket til den unge mannen. Hun føler anerkjennelse. Kanskje er det respekt. Hun ser at fluen er borte. Lyset er helt mykt nå. Hun kunne ha sagt ”da blir det ikke flere kontroller på meg”, men det hadde vært et slag mot ham. Hun ville ikke være slik. I stedet rekker hun hånden over bordet. Kjenner at hånden hans er klam. ”Takk for det jeg har fått”, sier hun, ”og takk for det jeg har igjen!”


=== Slått ===

Når så skuggen din blir lang
og vil følg deg heilt te døra ,
og havet sletter kvart eit spor
på stranda du har gått,
da stryk ein spelmannsbogga
heile slåtten du har bore
og livet levast baklengs,
i et glimt , og alt e godt.

For livet de er daga,
og det må vi aldri glømme!
Spela dagan’ min du spelemann,
men du ska spel dei godt!
Let gleda sprett på strengen
som ein soldans over vatne ,
men du ska trollstem fela
for de tåran’ eg har grått.

Så spel meg inn i natta
bak den siste høge terskel!
Legg ein molltung understemme
som skygge under song.
Og spelmann høgg i ørske
over streng, når siste tone
blir blodstenk i mot døra,
før den frys i etterklang.

*

Sorg
 
=== Ditt livs siste råk ===

Ditt livs siste råk hadde frose til ein morgon,
du var borte.
Ein høgg med alle usagte kjærteikn mot dødens is,
ein andar sine vare minne, i heite hikst mot yta.
Berre bitter frost svarar, i buldrande dønn
mens ein frys fast.

Når våren ein dag kjem slentrande av gamal vane,
er det difor utan mi kraft.
Tiner vatn
ja vel,
byggjer reir,
greitt nok,
men på botnen av mi tjern er du,
og på botnen av mi tjern er eg
i endelause stunder.

Gåsetrekket kjem ein dag,
ensar deg ikkje
anna enn som
lengt –

Kan eg bli ?

*

=== Disse ordene skal ikke være sammen ===

Disse ordene skal ikke være sammen!
Disse ordene skal ikke være sammen!
Det er bare navn!
Det er bare adjektiv!
Det er ikke en stemme som snakker!
Det er ikke et ansikt.
Det er ikke en hånd.
Det er ingen tid mer.
Tiden har sluttet å gå!
Tiden er ikke et sted å være!
Dette er ingen luft for lunger!
Luften er knust metall
faller i uendelighet fra jorden
tar alt med seg
ut!

Før og etter …
før og etter…

*

=== Det som er att ===

Når skapande hender
skal kvile ,
gir dei kjærteikn.

Når skapande tankar
skal kvile ,
strøymer dei
ut av auga
som varme.

Når skapande menneske
ruslar bort ,
er det haust over alt.

Nokon sit alltid att ,
pustar i oska .

Glør kan rekkje
for ein heil vinter.

Ja , for eit menneskeliv !

*

=== Fortell ikke om sorga ===

Fortell meg ikke at alt har en mening!
Fortell meg ikke at tiden leger alle sår!
Fortell meg ikke at jeg må ta vare på minnene!
Fortell meg ikke at vi skal møtes igjen!

Trøst har aldri vært noe fag for lingvister,
og forkynnere.
Jeg har ikke sporet av!
Min sorg er sint!
Jeg bærer på rasende sorg!
Mine hender bærer magma!

Det eneste jeg ber om er et bord
der jeg kan legge mine tomme hender fra meg,
og at natta er en stor, taus og tom
skriftestol.
Der vil jeg spotte
døden.

*
=== Det bunnløse har ingen stemme ===

Det er den første varme dagen i juni.
Ambulansemannen er ung. Han ligger på asfalten, foran bilen. Det renner
blod fra skjermen og panseret, ned på hånden hans.
Han ser på det, i mer enn ett sekund. Han strekker seg under bilen, famler etter en reim, er konsentrert om det han gjør, vil ikke tenke på noe annet. Så kjenner han en tung hånd på skulderen. Han snur seg og ser opp.
Det er en arbeidskamerat. Hun ser alvorlig på ham. ”Går det bra?
Vi må kjøre nå!” Han kjenner sinne i seg, mens han ser på henne. Sola bak henne skaper en glorie av det lyse blonde håret hennes. Må kjøre? Hva skal de rekke? ”Hva holder du på med?” Han ser ned igjen, tar seg sammen. ”Den sitter fast!”
Hun bøyer seg ned: ”Ranselen?” ”Hva skal du med den?” Hun ser på ham igjen, reiser seg og går rundt bilen, åpner døren, setter seg inn. Tar av brekket. Kanskje hun setter den i fri, han vet ikke. Etterpå dytter hun bilen bakover, og setter seg inn igjen.
Han drar veska fram. Liten veske til liten gutt. Noen få bøker, et eple og knekkebrød.
Nå tar hun ham i hånden. ”Uvanlig farge”, hun nikker mot ranselen. ”Men nå må du komme”, sier hun. Han reiser seg. Han tenker på et maleri han har sett. Var det Van Gogh? Han ser andre der nå. Tause vitner utenfor politiets sperrebånd. Det er varmt! Luften dirrer som var det midtsommer. Han aner bevegelse i bildet. En politimann har sett noe og skynder seg. En kvinne kommer mot ulykkesstedet. Hun er ung. Hun triller en barnevogn. Hun ser rett på ham, senker blikket mot ranselen. Han føler det som en øks mot seg. Hennes ansikt forvandles til noe, han vet ikke hva. Hun slipper vogna, springer fram mot der han står. Noen griper tak, men hun glipper.
Det er varmt. Det er støv i luften. Han ser hva som kommer. Nei, han ser ikke hva som kommer. Det bunnløse har ingen stemme, tenker han. Det er ingen lyd mer. Alt er taushet. Han slipper ranselen. Det er ingen lyd, tenker han.
”Vi må kjøre”, sier hun, ”Du kan ikke ta dette”.
Han ser moren bli båret på sterke hender. Hun bukter seg i kramper. Senene på halsen er stivt strekt ut. Munnen en grimase. Lyden er avslått.
Det er varmt. Det er ingen lyder. Det er ingen stillhet. Det er bare bunnløshet.
Og kvinnen hjelpes inn i en ambulanse, og noen tar hand om hennes baby,
og telefoner ringer . Og hun sier ”kom inn i bilen nå”, og han ser kvinnen som aldri skal …
Og de kjører bort. Taust. Bunnløst stille. …aldri som før…

*
 
Håp
 
=== Det er lysast der lyset kjem frå. ===

No blir ikkje dagar mørkar’.
No vender sola på ny,
og sender strålar med håp over oss
som sit bak gardina i ly.
Dei drøymer om sol over landet,
eit bål som skal knitre, og gi
varmen tilbake til kropp og sjel,
det er håp, sjølv i svartaste tid.

For det er lysast der lyset kjem frå,
sjølv om mykje stenger ei tid.
Varmen skal stige i kroppar igjen,
mørkret skal snart ta fri.

No blir ikkje dagar mørkar’.
Lyset skal kome til oss.
Som bål skal vi knitre i mørketid,
Dei iskalde vindar til tross.
For folk kan gi lys gjennom mørkret,
og folk kan gi ly og rom.
Hjarto dei bankar og nevane slit,
det er varme det handlar om.

For det er lysast der lyset kjem frå,
sjølv om mykje stenger ei tid.
Varmen skal stige i kroppar igjen,
mørkret skal snart ta fri.

*
Minne
 
=== Tonen som aldri dødde ===
Når eg står i den andre døra
ser eg far på veg inn
i sekstitalet
med spettet i eine handa
og hesjestaur i den andre
Sterk kropp
brun av sol og vind
og med milde
framtidsvoner
i andletet -
Staur vart planta
djupt
kunne ikkje rikkast
av andre
ikkje av vind
ikkje konjunkturar
ikkje motar -
Surra strengen
over
og stramma til
Tonane i strengeleiken
over julinatta
bar langt
sa at dette var far sin song
 
Han døydde brått
i sekstiseks
lykkeleg
uvitande -
men
tonane skjelv
langs alle
vegar - bak alle dører

*
 
== Månad for månad i året ==

== Ein sonett ==
 

=== Januar ===

No vender året, rørslene er stive,
og stum står granskog bak den frosne sjøen.
Eit einsleg harespor, som skrift på snøen,
skal minne om at livet er i live.

Ja, låg er veiken, livet vil helst drive.
Eg godtek gjerne plass heilt sist i køen.
Mens andre reiser sør og stiller kløen,
der sola jamt har krefter til å klive.
   
Å, januar eg skulle gjerne skrive,
om kvite vidder og om fjell som glitrar,
men i ditt mørke må eg berre svive,

eg går til omnen, hiver inn ei skive,
og drøymer tappert om at fuglar kvitrar.
Mi livskraft ventar innerst i arkivet.


 
=== Februar ===

Vår vinter er eit funn for spesielle,
som sig i kø langs overfylte skitrokk.
Med pølse ifrå termosar med skrulokk,
dei deler plass med andre kriminelle.

Nei, hørt sånn tull! No går eg her å gnelle!
Eg traska mang ei mil på ski som gutpjokk.
Og aldri om eg reddast for litt snøfokk.
Det er dei gamle menners vis å smelle.

Men bjørnen er eit underleg tilfelle,
han tar til vet og søv, det eine rette.
Ja, fleire skulle nok ha tatt til vettet.
 
Eg kan eitt pluss om februar fortelje;
at den er kort! Og vetteren skal lette,
når bjørnen snur i hiet under fjellet!

 

=== Mars ===


Men bjørnen vil på inga måte stresse,
halv vinter står igjen, om ikkje meire.
Og eg ser heller ingen ting å feire,
utover gamlefolkets Gjertrudsmesse.

Sjå, mars- ria den er ein lei finesse!
Når håp om vår er tent, med fugl i reiret,
så kjem det isvindar som gneg på beinet.
Nei, ingen mars- sol kan Kong Vinter presse!

Så ikkje tenk eingong at du vil dresse
deg opp til vårsol før du hører tjelden!
Nei, vær tolmodig, unngå all tristesse.

Då kan du heller gamle skøyter kvesse,
og drive kunstløp ut i månekvelden.
Vi driv så mangt, har ulik interesse!


 
=== April ===

”Jeg velger meg april!”, skreiv salig Bjørnson.
Men ingen trur at Bjørnstjerne var ærleg.
Han laug med brask og bram, og det er herleg,
for elegi beskriver helst ein kujon.

Nei ærleg talt er april berre fiksjon,
i eigenskap av vår er den ukjærleg.
Eit Janus-ansikt, ganske dønn uærleg,
for vinterstorm om våren skaper friksjon!

Ein kjenner alltid vinteren på diksjon.
For aprils kyss kan varsle sol og varme,
før alt er glømt, og frosten går til aksjon.

Nei, eg har lært, og dette er min misjon:
Bli aldri blenda ut av aprils sjarme!
Ho vrakar deg når ho har gitt deg vårvon.


 
=== Mai ===

Når spovens vakre fløytetriller lyder,
og vinteren tar dyna si og flyktar,
då veit eg den er borte som eg fryktar,
den kalde tid. Sjå mai naturen pryder!
 
Det er ei salig helsebot, eg nyter,
kvar dag og time, ingen isvind tuktar
min arme kropp, som bøyer seg og buktar,
som i min eigen vår, heilt utan lyter.

Og full av salig lovsong stæren skryter,
av reirkassa eg snikra her i vinter,
Tenk dobbelt glede! Vi er to som nyter!

Og eg har glømt den vesle bekk som flyter
så stilt, med eitt han slår med rapp og finter.
Han bruser ivrig, og hans krefter tyter!
 
 
=== Juni ===

Så er du her vår kjære ven, vår sommar.
Om juni er eksamenstid for mange,
så blir det litt for dumt å slå seg vrange,
når parken fylles opp av herlegdommar.

Vi gamle bør nok gløyme livsvisdommar,
men minner har vi, om den gode ange,
om åkrane som føltes milelange.
Om livet som av junikvelden flommar.

Den gode tid, Sankt Hans, med klangrikdommar,
eit orkester som overgår alt anna.
For det, ha takk min skapar og min dommar!

Men mest ha takk for håpet livet rommar!
Vi fraus oss gjennom vinteren forbanna,
og møtte juni fromt, som heilagdommar.
 
 
=== Juli ===

Når julivarmen steiker travle gater,
og øl og is går unna utan ende.
Då drøymer eg igjen om det som hende,
på landet medan verda var i vater.

Ein merkedag var Knutsmessa, for pater.
Då tok dei alle ljå og hein i hende,
og slåttetonen lint mot øyro vende,
og hesjene vart sett på slåtteflater.

På bøen vart det ikkje spelt teater.
Men høyhopping var fryd for barnekroppar.
Og attpåtil, det kosta null dukatar!

Men ikkje tru eg er ein bylivhater!
Når nattefolket ut på byen poppar,
da vaknar liv i livets juligater.

 
=== August ===

Ho skulle heitt Augusta, mi heltinne,
for ingen er så kvinneleg som henne.
Sjølv keisaren, Augustus, burde kjenne:
August er feil, for hennar namn er kvinne!

Men namnet skjemmer ingen, ho skal minne
om grøda som av livsens elv får renne.
Med blomar, famnen full, ho gjev tilkjenne
at ho er kvinneleg og liv skal vinne!

La ikkje depresjonar herje sinnet!
I mørketida skal du heller tenke:
At alt må kvile, alt må haldes inne

til August kjem, da skal vår grøde skinne!
Da skal vi binde oss ei blomelenke,
til livets pris! Og ro i sjela finne!

 
=== September ===

Det fins ei tid for såing; ei å sanke.
Ved Mikkelsmess vi fører fram vår grøde,
som takk til han som ga oss denne føde,
eit dagleg brød, vår von, og all vår tanke.

Det fyller oss med undring, ettertanke,
når enga gulnar, skogen brenn og gløde.
Vi ser at fuglar samlar seg til møte,
og unge auge blenker spent og blanke.

Eg blir vinterfast, dei skal vide vanke.
Eg skodar lengselsfylt mot himmelrøde,
mitt vinterhjarte sår ein vemodstanke.

Men enno er det langt før ettertanke,
skal bli eit fag som plager oss til døde.
Haust er inga straff! Eg vil aldri anke!

 
=== Oktober ===

Du nyttar kanskje knask og knep, som mange?
Eg er litt sær, eg går for Frans, vår gråbror.
Den som er rik vil fylgje knepets fotspor.
Den som har mest, vil ofte mest forlange.

Eg trekkjest inn mot hagens krydderange.
Tyr til varme hus, mens tida sakte ror.
Veit at livet treng til kvile her i nord,
der nettene er eviglyse, lange.

Eg går i hi, ein årleg vinterfange.
Som bjørnen skal eg leve gjennom draumen.
Og vakne opp til draumar som er sanne.

Der skal eg gjennom vinternetter lange,
som Broder Frans, gå freidig rakt mot straumen.
Men ingen kallar meg ein klosterfange!
 

=== November ===

Ein står ved skilje mellom liv og daude.
Min kropp bryt opp, går inn i spegelrama.
Biletet stivnar, eit apollinsk drama.
Eit tukta andlet, augo stirar aude.

Kva kraft må temje kjærleiken den raude?
Som redd for livet har vårt år handsama,
til ein kalender - Er det ryktets Fama?
Må livet tuktast? Kontroll gå til haudet?

Eg går i hi, men vaknar for å raute,
når jula kjem! Blant andre nissemenner.
Dei vaknar då, og alle mann blir blaute.

Å, Dionysos, kvifor vert alt aude?
No tennas lys for glømde helgensjeler.
Eg ser novembers andlet i den rama!

 
=== Desember ===

Når dagen er komen, så ljomar det jul,
og nissar og englar trivst supert i lag.
Vi pyntar med ungar, med mor og med flagg,
og far er litt indisponibel, i skjul.

Og gåvene flerres, så papir og band
snart fyller stova, du verden sånn glede.
Tenk kor ein fagnad pengar kan spreie,
med brystløft til mormor og botox til Ann.

Og jula den stavrar seg ustøtt mot land.
Nyåret ventar! Det gamle ligg nede!
Han far har kjøpt bomber, granatar og brann!

Og så vert det filming. Alle må kvede!
Skål for det nye! Hipp - hurra alle mann!
Ja, gleda er tradisjonelt; til stede!

Personlige verktøy
andre sjangre
sanger
Språk

Skriv ut
Utskriftsvennlig utgave

IPv6

Dikt og kultur:

forsiden | tilfeldig dikt | dikt på svensk | dikt på engelsk | bloggede dikt